خطرناك و محتاج به زاد و راحلهء فراوان ؛ و زاد مثل من يا هيچ يا بسيار اندك است ، مگر لطف دوست جلّ و علا شامل شود و دستگيرى كند . عزيزم ، از جوانى به اندازه‌اى كه باقى است استفاده كن كه در پيرى همه چيز از دست مىرود ، حتّى توجه به آخرت و خداى تعالى . از مكايد بزرگ شيطان و نفس اماره آن است كه جوانان را وعدهء صلاح و اصلاح در زمان پيرى مىدهد تا جوانى با غفلت از دست برود ؛ و به پيران وعدهء طول عمر مىدهد . و تا لحظهء آخر با وعده‌هاى پوچ انسان را از ذكر خدا و اخلاص براى او بازمىدارد تا مرگ برسد ؛ و در آن حال ايمان را اگر تا آن وقت نگرفته باشد ، مىگيرد . پس در جوانى كه قدرت بيشتر دارى به مجاهدت برخيز ، و از غير دوست جلّ و علا بگريز ، و پيوند خود را هر چه بيشتر - اگر پيوندى دارى - محكم‌تر كن ؛ و اگر خداى نخواسته ندارى ، تحصيل كن ، و در تقويتش همّت گمار ، كه هيچ موجودى جز او جلّ و علا سزاوار پيوند نيست . و پيوند با اولياى او اگر براى پيوند به او نباشد ، حيلهء شيطانى است كه از هر طريق سدّ راه حق كند . هيچ‌گاه به خود و عمل خود به چشم رضا منگر كه اولياى خُلّص چنين بودند و خود را لا شىء مىديدند ؛ و گاهى حسنات خود را از سيّئات مىشمردند . پسرم ، هر چه مقام معرفت بالا رود ، احساس ناچيزى غير او جلّ و علا بيشتر شود . در نماز ، اين مرقاة وصول الى اللَّه ، پس از هر ستايش « تكبير » ى وارد است ؛ چنانچه در دخول آن « تكبير » است ، كه اشاره به بزرگتر بودن از ستايش است ، و لو اعظم آن كه نماز است . و پس از خروج ، « تكبيرات » است كه بزرگتر بودن او را از توصيف ذات و صفات و افعال مىرساند . چه مىگويم ، كى توصيف كند ! و چه توصيف كند ! و كى را توصيف ، و با چه زبان و چه بيان توصيف كند ! كه تمام عالم ، از اعلى مراتب وجود تا اسفل سافلين ، هيچ است و هر چه هست او است ؛ و هيچ از هستى مطلق چه تواند گفت . و اگر نبود امر خداى تعالى و اجازهء او جلّ و علا ، شايد هيچ يك از اوليا سخنى از او نمىگفتند ؛ در عين حال كه هر چه هست سخن از او است لا غير ، و كس نتواند از ذكر او سرپيچى كند كه هر ذكر ذكر او است : وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ؛ « 1 » و إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ « 2 » كه شايد از لسان حق خطاب به

--> ( 1 ) - « و پروردگار تو حكم فرموده كه جز او را نپرستيد . » ( اسراء / 23 ) ( 2 ) - « فقط تو را مىپرستيم و فقط از تو يارى مىطلبيم . » ( حمد / 4 )